پس از آنكه بين وى و حجّاج اختلاف افتاد ، عبد الرحمن كرمان ، بصره و فارس را به تصرّف خود درآورد امّا در جنگى كه بين او و لشكريان حجّاج ، در دير الجماجم ، رخ داد ، شكست خورد و به رتبيل ، حاكم سيستان پناه برد . رتبيل در نتيجهء اصرار و تهديد حجّاج به ناچار عبد الرحمن را به دار الحكومه روانه نمود امّا وى قبل از رسيدن خود را هلاك كرد . نك : از عرب تا ديالمه ، صص 468 - 470 ؛ دايرة المعارف فارسى . ص 38 يعقوب ليث صفارى ابو يوسف يعقوب ، اولين پادشاه از سلسلهء صفاريان ، مشهور به ملك الدنيا و صاحبقران ، پسر ليث صفّار بود . در سال 232 ق به خدمت صالح ابن نصر كنانى درآمد و فرماندهى سپاه وى را برعهده گرفت . در 238 ق ، در جنگ با خوارج ، شجاعت و دليرى از خود نشان داد و پس از آن درهم ابن نصر را شكست داد ، در 247 ق به اميرى سيستان رسيد و بست را متصرّف شد . رتبيل پادشاه سند و كابل را شكست داد ، هرات را از آل طاهر گرفت ، فارس را از دست على بن حسين ، عامل خليفه بيرون كرد . در سال 255 ق دوباره به كابل حمله كرد و بتخانه‌هاى بودائيان را ويران كرد و بت‌هاى زرين و سيمين را به سيستان آورد . در سال 258 ق بلخ را متصرّف شد . يعقوب در سال 259 ق خراسان را گرفت و پس از مغلوب ساختن حسن بن زيد علوى با معتمد خليفه عبّاسى به مخالفت برخاست و به بغداد حمله كرد . در دير العاقول از موفق ، برادر خليفه ، شكست خورد و عقب‌نشينى كرد . در سال 264 ق نيز مجددا به فكر تسخير بغداد افتاد امّا اين بار نيز شكست خورد و به نيشابور برگشت و ، سرانجام ، در 265 ق به مرض قولنج درگذشت . مدّت پادشاهى او چهارده سال بود . نك : طبقات ناصرى ، ج 1 ، صص 71 - 199 ؛ تاريخ مفصل ايران ، ص 191 ؛ از عرب تا ديالمه ، صص 705 به بعد . ص 38 عماد الدّوله ابو الحسن على پسر ارشد بويه ، ملقّب به عماد الدّوله ، اوّلين پادشاه آل بويه در فارس است . در